0–6 yaş · Evde gelişimsel tarama
Evde Denver II Gelişim Taraması (0–6 Yaş)
Büşra Nur Gökçe, İstanbul Avrupa Yakası'nda 0–6 yaş çocuklara, çocuğun kendi evinde Denver II gelişim taraması uyguluyor. 30–45 dakika süren tarama, kişisel-sosyal, ince motor-uyumsal, dil ve kaba motor alanlarındaki gelişimi gözden geçirir; sonunda aileye yazılı bir sonuç özeti verilir. Denver II bir tarama testidir, tanı koymaz.
Büşra Nur Gökçe'nin Denver II uygulayıcı sertifikası bulunuyor. Üniversite stajlarında bir hastanede 0–6 yaş çocuklara uygulanan Denver II tarama süreçlerinde yer aldı, bir başka hastanenin çocuk gelişimi biriminde de Denver gelişim değerlendirmelerinde bulundu. Sonuç olası bir gecikmeye işaret ederse aileye, ayrıntılı değerlendirme için hekime başvurması önerilir.
Denver II gelişim taraması kimler için uygundur?
Denver II, doğumdan 6 yaşına kadar olan çocuklar için geliştirilmiştir ve çocukta belirgin bir sorun görünmese de uygulanabilir. Aileler çoğunlukla şu durumlarda başvurur:
Denver II tanı koymaz. Çocuğunuz kazandığı bir beceriyi kaybettiyse ya da gelişimiyle ilgili ciddi bir endişeniz varsa taramayı beklemeden aile hekiminize veya çocuk doktorunuza başvurun.
- Bir sorun görmese de çocuğunun gelişimini düzenli olarak izlemek ve yaşıtlarına göre nerede durduğunu görmek isteyen aileler
- Çocuğunun konuşma, hareket, oyun ya da günlük becerilerinden biri hakkında kaygı duyan ve bunu yapılandırılmış bir gözlemle gözden geçirmek isteyen aileler
- Erken doğum, düşük doğum ağırlığı ya da ailede gelişimsel sorun öyküsü gibi nedenlerle hekim tarafından izlenen çocukların aileleri (tarama hekim izleminin yerine geçmez; sonucu izlemi yürüten hekime götürmeniz önerilir)
- Kreşe ya da anaokuluna başlarken çocuğunun beceri düzeyini görmek isteyen aileler
- Aile hekimi, çocuk doktoru ya da öğretmeniyle konuştuktan sonra gelişimin bir tarama testiyle gözden geçirilmesini isteyen aileler
- Özel eğitime başlayan çocuğunun başlangıç düzeyini görmek ve ilerlemeyi aralıklarla izlemek isteyen aileler
Denver II hangi gelişim alanlarını tarar?
Denver II, çocuğun becerilerini dört alanda aynı yaştaki çocuklarla karşılaştırır. Her alanda çocuğun yaşına uygun görevlere bakılır; tarama, çocuğun bir alanda yaşıtlarının gerisinde kalıyor olabileceğine dair ipuçlarını ortaya koyar.
Kişisel-sosyal
İnsanlarla ilişki kurma, etkileşime katılma ve yaşına göre kendi temel ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik beceriler.
İnce motor-uyumsal
Elleri ve gözleri birlikte kullanma, nesneleri amacına uygun kullanma ve basit bir sorunu çözmeye çalışma.
Dil
Sesleri fark etme, kendisine söyleneni anlama ve sözcüklerle ya da cümlelerle kendini ifade etme.
Kaba motor
Oturma, yürüme ve zıplama gibi bütün bedenle yapılan hareketler ve genel hareket becerisi.
Taramanın sonunda çocuğun tarama sırasındaki davranışları da kısaca not edilir; bu notlar, çocuğun becerilerini o gün nasıl kullandığını değerlendirmeye yardım eder. Denver II'nin maddeleri ve formları yalnızca eğitimli uygulayıcıların kullandığı materyallerdir; bu sayfada yer almaz.
Evde Denver II taraması nasıl yapılır?
Tarama çocuğun kendi evinde yapılır ve yaklaşık 30–45 dakikada tamamlanır. Yorgunluk, korku ya da hastalık gibi geçici durumlar sonucu etkileyebildiği için çocuğun rahat ve dinlenmiş olması önemlidir.
- 1
Tanışma ve hazırlık
Çocuğun uygulayıcıya alışması için kısa bir tanışma yapılır; çocuğun yaşı doğum tarihine göre hesaplanır.
- 2
Yaşa uygun görevler ve gözlem
Çocuğun yaşına uygun görevler sırayla sunulur; neleri yapabildiği ve görevlere nasıl yaklaştığı doğrudan gözlenir.
- 3
Aileden bilgi
Günlük hayatta ortaya çıkan bazı beceriler, çocuğu yakından tanıyan anne, baba ya da bakım veren kişiye sorularak öğrenilir.
- 4
Sonuç ve yazılı özet
Sonuç aileyle paylaşılır ve yazılı bir sonuç özeti verilir. Gerekiyorsa tekrar tarama ya da hekime başvuru gibi sonraki adımlar açıklanır.
Tarama hangi ilkelerle yapılır?
Gelişim taraması çocuğa bir etiket koymak için değil, aileye sonraki adımı gösterecek bir ipucu sunmak için yapılır. Tarama şu ilkelerle yürütülür:
Tarama tanı değildir
Denver II, daha ayrıntılı bir değerlendirmeye ihtiyaç olup olmadığını gösterir. Sonuç tek başına bir tanı anlamına gelmez; tanıyı hekim koyar.
Çocuğun kendi ortamı
Tarama çocuğun alışık olduğu evinde ve ailesinin yanında yapılır; çocuğun o günkü durumu sonuç yorumlanırken göz önünde tutulur.
Aileyle şeffaf paylaşım
Sonucun ne anlama geldiği ve ne anlama gelmediği sade bir dille anlatılır; aileye yazılı bir sonuç özeti verilir.
Gerektiğinde hekime yönlendirme
Sonuç olası bir gecikmeye işaret ediyorsa aileye, ayrıntılı değerlendirme için aile hekimine ya da çocuk doktoruna başvurması önerilir.
Sınırları bilmek
Araştırmalar, Denver II'nin gelişimi olağan seyreden bazı çocuklarda da normal dışı sonuç verebildiğini gösteriyor; bir çalışma da testin bazı gecikmeleri gözden kaçırabileceğini düşündürüyor. Tek bir sonuç kesin bir hüküm gibi okunmaz.
Eğitimli uygulayıcı
Denver II'yi eğitimini almış uygulayıcılar yapar. Büşra Nur Gökçe'nin Denver II uygulayıcı sertifikası bulunuyor.
Denver II sonucu ne anlama gelir?
Türkiye'de kullanılan Denver II'de sonuç dört biçimde yorumlanır. Hiçbiri tanı değildir; her biri ailenin bir sonraki adımı belirlemesine yardım eden bir işarettir.
| Sonuç | Ne anlama gelir? | Aile için sonraki adım |
|---|---|---|
| Normal | Çocuğun becerileri, taranan dört alanda yaşına göre beklenen aralıkta görünüyor. | Aile hekimi kontrolleri ve gelişim izlemi olağan şekilde sürer. Tarama ilerleyen aylarda tekrarlanabilir; yeni bir kaygı olursa hekimle konuşulur. |
| Şüpheli | Yaşına göre beklenen bazı görevlerde zorlanma görülmüş. Bu bir gecikmeye işaret edebileceği gibi yorgunluk, korku ya da hastalık gibi geçici bir durumdan da kaynaklanabilir. | Gelişim daha yakından izlenir ve taramanın bir süre sonra tekrarlanması önerilir. Sonuç yine normal çıkmazsa ayrıntılı değerlendirme için hekime başvurulur. |
| Anormal | Yaşıtlarının çok büyük bölümünün çoktan kazandığı birden fazla beceride zorlanma görülmüş; olası bir gelişimsel gecikmeye işaret eder. | Ayrıntılı değerlendirme için beklemeden aile hekimine ya da çocuk doktoruna başvurulması önerilir. Tanı ve gereken destekler hekim değerlendirmesiyle planlanır. |
| Test edilemez | Çocuk görevlerin bir kısmını yapmak istemediği için sonuç güvenilir biçimde yorumlanamamış. | Taramanın çocuğun daha rahat olduğu bir zamanda tekrarlanması önerilir. Yine sonuç alınamazsa hekimle görüşülür. |
Denver II, gelişimi olağan seyreden çocuklarda da normal dışı sonuç verebilir; 1992'de yayımlanan bir araştırmada bu çocukların yarısından fazlası şüpheli, anormal ya da test edilemez sonuç almıştır. Bu yüzden normal dışı bir sonuç kesin bir hüküm değildir; tablodaki sonraki adımlarla, yani yeniden tarama ya da hekim değerlendirmesiyle netleşir.
Velinin rolü: çocuğunuzu en iyi siz tanırsınız
Denver II'de bazı beceriler doğrudan gözlenir, bazıları ise çocuğu yakından tanıyan kişiye sorulur. Bu yüzden tarama sırasında çocuğun gününü en iyi bilen yetişkinin, çoğunlukla anne ya da babanın, evde ve çocuğun yanında olması önemlidir.
Sizi düşündüren davranışları, çocuğunuzun evde yapıp tarama sırasında göstermediği becerileri ve erken doğum gibi gelişimi etkileyebilecek bilgileri paylaşmanız, çocuğunuzun daha iyi tanınmasına yardım eder.
Taramaya hazırlık için küçük öneriler
- Taramayı çocuğunuzun genellikle dinlenmiş ve tok olduğu bir saate denk getirmeye çalışın.
- Çocuğunuz o gün hasta, uykusuz ya da huzursuzsa bunu taramadan önce paylaşın.
- Aklınızdaki soruları ve gözlemlerinizi önceden kısaca not edin.
- Tarama sırasında görevleri çocuğunuzun yerine yapmamaya ve ona ipucu vermemeye çalışın.
Denver II gelişim taraması ücreti
Denver II Gelişim Taraması çocuğun kendi evinde yapılır ve 30–45 dakika sürer; aileye yazılı sonuç özeti verilir. Tarama ücreti 2.000 TL'dir (tüm vergiler dahil).
Bu ücret tarama başınadır; haftalık bir paket değildir.
- Denver II taraması
- 2.000 TL
- Süre
- 30–45 dakika
- Yer
- Çocuğun evi
- Sonuç
- Yazılı özet
Büşra Nur Gökçe
Çocuk Gelişimci
Taramayı kim yapıyor?
Denver II taramasını Büşra Nur Gökçe yapıyor. Çocuk gelişimi lisansı ve Denver II uygulayıcı sertifikası bulunan Büşra Nur Gökçe, taramayı çocuğun alışık olduğu ortamda, kendi evinde uyguluyor.
Denver II taraması yapılan ilçeler
Tarama İstanbul Avrupa Yakası'nda, çocuğun kendi evinde yapılır. İlçenizi seçerek o bölgedeki hizmet bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Listede olmayan bir Avrupa Yakası ilçesindeyseniz de yazabilirsiniz; uygunluk ön görüşmede birlikte değerlendirilir.
Denver II Gelişim Taraması hakkında sık sorulan sorular
Denver II gelişim testi kaç yaşındaki çocuklara yapılır?
Denver II, doğumdan 6 yaşına kadar olan çocuklar için geliştirilmiş bir gelişimsel tarama testidir. Uygulamaya her çocukta kendi yaşına uygun noktadan başlandığı için test hem bebeklerde hem okul öncesi çağdaki çocuklarda kullanılabilir. Bu yaş aralığında gelişimi izlemek amacıyla farklı zamanlarda tekrarlanabilir. Denver II, 6 yaşından büyük çocuklar için tasarlanmamıştır.
Denver II sonucu şüpheli çıkarsa ne yapmalıyız?
İlk adım, gelişimi yakından izlemek ve taramayı bir süre sonra tekrarlamaktır. Şüpheli sonuç, çocuğun yaşına göre beklenen bazı görevlerde zorlandığını gösterir; ancak yorgunluk, korku ya da hastalık gibi geçici durumlar da bu sonuca yol açabilir. Tekrar taramada sonuç yine normal çıkmazsa ayrıntılı değerlendirme için aile hekiminize ya da çocuk doktorunuza başvurun. Şüpheli sonuç bir tanı değildir; tanıyı hekim koyar.
Denver II sonucu normal çıktıysa çocuğun gelişiminde hiçbir sorun yok demek midir?
Kesin olarak bu anlama gelmez. Normal sonuç, çocuğun tarama günü dört gelişim alanında yaşına uygun göründüğünü gösterir; ancak her tarama testi gibi Denver II de bazı güçlükleri yakalayamayabilir. Bu yüzden aile hekimi kontrolleri ve gelişim izlemi sürmelidir. Yeni bir kaygınız olursa ya da çocuğunuz kazandığı bir beceriyi kaybederse bir sonraki kontrolü beklemeden hekiminizle konuşun.
Denver II otizmi gösterir mi?
Hayır, Denver II otizm tanısı koymaz ve otizme özgü bir tarama aracı da değildir. Gelişimi kişisel-sosyal, ince motor-uyumsal, dil ve kaba motor alanlarında genel olarak tarar; bu alanlardaki gecikmeler ayrıntılı değerlendirme gerekip gerekmediğine ipucu verir. Amerikan Pediatri Akademisi, genel gelişim taramasından ayrı olarak 18 ve 24 aylıkken otizme özgü standart tarama önerir. Otizmle ilgili bir kaygınız varsa hekiminize danışın.
Evde otizm testi yapılır mı?Denver II yazılı sonuç özeti rapor yerine geçer mi?
Hayır, yazılı sonuç özeti bir tanı belgesi ya da resmî sağlık raporu değildir; ÇÖZGER ya da RAM raporunun yerine de geçmez. Özet, tarama sonucunu aileye yazılı olarak aktaran bir bilgilendirme notudur. Çocuğunuzun gelişimini aile hekiminiz ya da çocuk doktorunuzla konuşurken bu özeti yanınızda götürebilirsiniz. Tanı ve resmî raporlar, hekimlerin ve yetkili kurulların değerlendirmesiyle düzenlenir.
Denver II hakkında rehber yazılar
- İnce Motor Becerileri Nelerdir? Yaşa Göre Gelişim ve Evde Destekİnce motor becerileri nelerdir, kaç yaşında gelişir? 0–6 yaş el becerileri tablosu, kalem tutma, makas kullanma yaşı, evde etkinlikler ve uyarı işaretleri.Yazıyı oku
- Uyaran Eksikliği Nedir, Otizmden Farkı Ne? Belirtiler ve Doğru AdımlarUyaran eksikliği nedir? Resmî bir tanı değildir. Otizmden farkı, belirtilerin neden karıştığı, evde yapılabilecekler ve beklemeden doktora gitme zamanı.Yazıyı oku
- Denver II Gelişim Testi Nedir, Nasıl Yapılır? Sonuç Ne Anlama Gelir?Denver testi nedir, nasıl yapılır? 0–6 yaşta dört gelişim alanı, uygulama adımları, normal, şüpheli ve anormal sonucun anlamı ve sonrasında yapılacaklar.Yazıyı oku
Çocuğunuzun gelişimini evde, Denver II ile birlikte gözden geçirelim
Çocuğunuzun yaşını ve ilçenizi paylaşın; tarama için uygun günü birlikte planlayalım.