EKPSS'ye Nasıl Çalışılır? Zihinsel Engelli ve Otizmli Adaylar İçin Evde Hazırlık Planı

EKPSS’ye hazırlanan bir genç ya da yetişkin için en zor kısım çoğu zaman konuları öğrenmek değil, nereden başlayacağını ve her hafta neyi çalışacağını bilmektir. Zihinsel engel, otizm ya da öğrenme güçlüğü olan adaylarda bu planın, adayın öğrenme biçimine göre ayrıca uyarlanması gerekir. Bu yazıda evde uygulanabilecek bir hazırlık planını ÖSYM’nin 2026 kılavuzuna ve Millî Eğitim Bakanlığı’nın destek eğitim programlarına dayanarak adım adım bulacaksınız.

Sınava kimlerin girebildiğini, başvuruyu, konu dağılımını ve engel grubuna göre ek süreleri EKPSS nedir, kimler girebilir rehberinde ayrıntılı anlattık; burada yalnızca çalışma tarafına odaklanıyoruz. Bir sonraki EKPSS’nin tarihi, bu yazının yayımlandığı 5 Ekim 2026 itibarıyla ÖSYM sınav takviminde henüz yer almıyordu; takvimde yalnız 2026 yılının sınavları bulunuyor.

EKPSS’ye çalışmaya nereden başlanır?

EKPSS’ye çalışmaya, adayın hangi kitapçıkla ve ne kadar süreyle sınava gireceğini netleştirip kendi düzeyindeki gerçek sorularla bir başlangıç denemesi yaparak başlanır. 2026 kılavuzuna göre testler her öğrenim düzeyi ve engel grubu için ayrı kitapçık olarak hazırlanıyor. Bu yüzden genel bir kaynakla rastgele başlamak, adayı sınavda karşılaşmayacağı sorularla yorabilir.

Başlangıçta şu dört bilgiyi bir kâğıda yazın:

• Öğrenim düzeyi ve puan türü: ortaöğretim için EKPSSP1, ön lisans için EKPSSP2, lisans için EKPSSP3
• Kitapçık türü: Genel, Görme ve İşitme-2 Testi; İşitme-1 Testi ya da Zihinsel Engelli Testi
• Toplam sınav süresi: kılavuzdaki tabloya göre ek süre dahil 60, 80, 90 ya da 100 dakika
• Başlangıç durumu: örnek sorularda Türkçe, matematik ve Genel Kültür bölümlerinin her birinde kaç doğru yapıldığı

Planı kurarken bilinmesi gereken bir hesap daha var. Kılavuza göre puan hesaplanırken Genel Yetenek ve Genel Kültür testlerinin her biri yüzde 50 ağırlık taşıyor. Türkçe ve matematikte zorlanan bir aday için bu, Genel Kültür’deki 30 soruyu ihmal etmemenin puanı dengelemekte önemli bir yol olduğu anlamına gelir.

EKPSS için haftalık çalışma programı nasıl hazırlanır?

Haftalık program; her gün kısa ve tekrarlı oturumlardan oluşacak, Genel Yetenek ile Genel Kültür’ü dönüşümlü işleyecek ve haftada bir tekrar günü içerecek şekilde hazırlanır. Aşağıdaki tablo bir başlangıç örneğidir. Oturum süresini adayın dikkatini koruyabildiği süreye göre belirleyin; düzey ilerledikçe adayı bir sağdaki sütuna kaydırın.

Gün	Temel düzey (okumada ya da işlemde zorlanan aday)	Orta düzey	İleri düzey (konuların çoğunu bilen aday)
Pazartesi	Türkçe: sözcük anlamı, kısa cümleleri sesli okuma	Türkçe: cümlede anlam, kısa paragraf	Türkçe: paragraf ve dil bilgisi soruları
Salı	Matematik: para ve saatle dört işlem	Matematik: kesirler, yüzdeler, basit problemler	Matematik: karışık problem türleri
Çarşamba	Tarih: resimli zaman şeridiyle tek bir dönem	Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi’nden bir konu ve soruları	İnkılap Tarihi ile Türk Kültür ve Medeniyetleri soruları
Perşembe	Türkçe ve matematikte geçen haftanın tekrarı	Türkçe ve matematik karışık soru seti	Genel Yetenek’te süre tutarak kısa set
Cuma	Coğrafya: harita üzerinde Türkiye’nin bölgeleri	Coğrafya ve Temel Yurttaşlık Bilgisi	Coğrafya, Yurttaşlık ve güncel konular
Cumartesi	Haftanın sorularından seçilmiş kısa tekrar	Haftanın yanlışlarını yeniden çözme	Adayın toplam süresiyle deneme oturumu
Pazar	Dinlenme; haftanın haberlerini birlikte konuşma	Dinlenme; güncel konular için kısa not	Dinlenme; denemenin yanlışlarını gözden geçirme

Bu programın dayandığı ilke, eski konulara düzenli olarak geri dönmektir. ABD Eğitim Bakanlığı’na bağlı Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nün (IES) çalışma düzeni rehberi, önemli konuların ilk öğrenmeden birkaç hafta ila birkaç ay sonra yeniden çalışılmasını ve kısa sınamalarla tekrar edilmesini önerir. Rehber, çözümlü örneklerle adayın kendi çözdüğü soruların dönüşümlü kullanılmasını da tavsiye eder; bu, özellikle matematik problemlerinde işe yarar.

Programı adaya uydurmak için iki küçük araç da kullanılabilir:

• Hedefi küçük tutun. MEB’in Öğrenme Güçlüğü Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programı, hedef koyarken artışların genellikle yüzde 10 ile 30 arasında hesaplanmasını önerir. Geçen hafta 10 sorudan 4’ünü doğru yapan bir aday için bu hafta 5 doğru, ulaşılabilir bir hedeftir.
• İlerlemeyi görünür kılın. Aynı program, ilerlemeyi somutlaştırmak için sütun grafiklerin kullanılabileceğini belirtir. Buzdolabına asılan basit bir grafik, adayın emeğinin karşılığını görmesini sağlar.

Zihinsel engeli olan aday EKPSS’ye nasıl çalışır?

Zihinsel engeli olan aday, kendi kitapçığı olan Zihinsel Engelli Testi’nin örnek sorularıyla, konuları küçük adımlara bölerek ve somut materyallerle çalışır. Kılavuza göre bu test, adayların engel durumu dikkate alınarak ayrı hazırlanıyor. ÖSYM’nin yayımladığı 2026 ortaöğretim örneğinde bu testte de Genel Yetenek ve Genel Kültür’de 30’ar soru bulunuyor.

MEB’in Zihinsel Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programı, etkinliklerin somuttan soyuta, kolaydan zora ve bilinenden bilinmeyene doğru aşamalı hazırlanmasını ister. Program, birey cevap vermeden önce ipucu sunularak doğru yanıtın sağlandığı “yanlışsız öğretim” yöntemlerini bu grup için etkili yöntemler arasında sayar; ipucunun sistematik olarak geri çekilmesi de bu yöntemlerden biridir. Program her yaştan bireye uygulanabilecek biçimde hazırlanmıştır, yani bu ilkeler yetişkin adaylar için de geçerlidir.

Evde bu ilkeleri şöyle uygulayabilirsiniz:

• Matematiği gerçek nesnelerle başlatın. Para üstü, saat, market fişi ya da mutfak ölçüleriyle yapılan bir işlem, sonra aynı işlemin kâğıt üzerinde tekrarlanmasıyla soyuta taşınır.
• Problem çözmeyi basamaklara ayırın. MEB programı, problemi yüksek sesle okuma, kendi cümleleriyle anlatma, bir çizime dönüştürme, tahminde bulunma, işlemi yapma ve kontrol etme basamaklarında bireye model olunmasını önerir.
• Soru tiplerini erkenden tanıtın. 2026 Zihinsel Engelli Testi örneklerinde kısa bir parçaya dayanan anlam sorusu ve grafik okuma sorusu yer alıyor; bu tiplerle düzenli karşılaşmak sınav gününü tanıdık kılar.
• Genel Kültür’ü görselleştirin. Tarih için resimli zaman şeridi, coğrafya için renkli harita, yurttaşlık bilgisi için gündelik örnekler kullanın.
• Yardımı adım adım azaltın. Bir soru tipini önce birlikte çözün, sonra yalnızca doğru yeri işaret ederek destek olun, en sonunda adayın tek başına çözmesini bekleyin.
• Okuyucu yardımı alacaksa buna alıştırın. Kılavuza göre okuyucu yardımı alan zihinsel engelli aday soruları kendisi okuyamaz, kitapçığa yalnız şekilli sorularda bakabilir; evde soruları sesli dinleyip cevabı söyleyerek çalışmak bu düzeni tanıdık kılar.

Otizmli aday için EKPSS hazırlığı nasıl uyarlanır?

Otizmli adayın hazırlığı; öngörülebilir bir rutin, açık yönergeler ve sınav gününün önceden prova edilmesi üzerine kurulur. İngiltere’nin sağlık ve bakım kılavuzlarını hazırlayan NICE, otizmli yetişkinlere yönelik kılavuzunda bakım ve destek kararları alınırken öngörülebilirlik, açıklık, yapı ve rutinin önemini ve duyusal hassasiyetleri dikkate almayı önerir. Aynı kılavuz, ortamda sözcük ya da sembollerle görsel ipuçları kullanılmasını da uyarlamalar arasında sayar.

Bu ilkeleri hazırlığa şöyle taşıyabilirsiniz:

• Haftalık programı görsel bir çizelge olarak asın ve bir değişiklik olacaksa bunu önceden söyleyin.
• Her oturumun başında ne yapılacağını, kaç soru çözüleceğini ve oturumun ne zaman biteceğini net olarak belirtin.
• Soru köklerindeki “değildir”, “yoktur” gibi olumsuz kalıpları işaretleme alışkanlığı kazandırın; bu kalıplar dikkatten kaçtığında bilinen bir soru da yanlış yapılabilir.
• Çalışma ortamındaki ışık, ses ve oturma düzenini adayın rahat ettiği biçimde sabitleyin.
• Sınav gününü parça parça prova edin. Kılavuza göre otizmli adaylar 80 dakikalık sınavda ilk 60 dakika dolmadan salondan çıkamıyor; evde aynı uzunlukta ve ara vermeden yapılan deneme oturumları bu süreyi tanıdık hâle getirir.

Sınav binasına gidiş yolu, kimlik kontrolü ve salon düzeni gibi adımları da kısa bir anlatımla ya da resimli bir sıralamayla önceden konuşmak, belirsizliği azaltır. 2026 kılavuzuna göre sınava Sınava Giriş Belgesi ile fotoğraflı nüfus cüzdanı, T.C. kimlik kartı ya da süresi geçmemiş pasaport götürülür; engelli kimlik kartı ve sürücü belgesi kimlik yerine geçmez.

Öğrenme güçlüğü olan aday okuma yükünü nasıl hafifletir?

Öğrenme güçlüğü olan aday, okuduğunu anlama stratejilerini adım adım öğrenerek ve matematikte çözümlü örnekten bağımsız çözüme geçerek okuma ve işlem yükünü hafifletebilir. Kılavuz bu adayları genel engelli grubunda sayar ve onlar için 20 dakika ek süre öngörür; okuyucu yardımı bu grup için öngörülmediğinden soruları adayın kendisi okur. Bu nedenle okuma becerisinin kendisi, hazırlığın merkezinde yer almalıdır.

MEB’in öğrenme güçlüğü programı okuduğunu anlamayı üç aşamada çalıştırır:

1. Okumadan önce: başlık ve görseller hakkında konuşma, metne dair sorular sorma, metnin ne anlatacağını tahmin etme
2. Okurken: önemli bilgilerin altını çizme, bilgileri basit bir şemaya yerleştirme, okunan yeri kendi sözleriyle anlatma
3. Okuduktan sonra: metni kısaca özetleme, anlaşılmayan yerlere geri dönme, sorulara cevap verme

Aynı program; bir konuyu önce öğretmenin model olarak gösterdiği, sonra birlikte uygulandığı, en sonunda bireyin tek başına çalıştığı doğrudan öğretim yöntemini ve öğrenilenlerin haftalık ve aylık olarak gözden geçirilmesini önerir. Önceki parçalar tekrarlanarak yeni parçanın eklendiği kümülatif tekrar ve aynı metni birkaç kez okuma da programda yer alan tekniklerdendir. Öğrenme güçlüğünün türlerini özel öğrenme güçlüğü rehberinde, MEB programının ayrıntılarını da öğrenme güçlüğü destek eğitim programı yazısında bulabilirsiniz.

EKPSS çıkmış sorular nerede, nasıl çalışılır?

EKPSS’nin çıkmış soruları ÖSYM’nin sitesinde, EKPSS sayfasındaki “Sınav Soru ve Cevapları” bölümünde yayımlanır ve 2014’ten 2026’ya kadar yapılan sınavları kapsar. ÖSYM her sınavdan sonra temel soru kitapçıklarının yüzde 10’unu cevaplarıyla paylaşıyor. 2026 sınavı için ortaöğretim, ön lisans ve lisans düzeylerinin her birinde İşitme-1, Genel-Görme-İşitme-2 ve Zihinsel Engelli testlerinin örnekleri ayrı ayrı yer alıyor.

Yayımlanan bölüm her kitapçığın küçük bir kısmı olduğu için bu soruları tam bir deneme gibi değil, soru dilini ve tipini tanımak için kullanmak gerekir. Şu sıra işe yarar:

1. Adayın kendi düzeyine ve kitapçık türüne ait örnekleri, en yeni sınavdan başlayarak indirin.
2. İlk turda süre tutmadan konu konu çözün; her soruda sorunun tam olarak ne istediğini birlikte konuşun.
3. Yanlışları bir deftere soru tipine göre yazın, örneğin “paragrafta ana düşünce” ya da “yüzde problemi”.
4. Birkaç hafta sonra aynı soruları yeniden çözün; doğru yapılanlar aralıklı tekrarın işe yaradığını gösterir.
5. Sınava yaklaşırken deneme oturumlarını adayın sınavdaki toplam süresiyle yapın ve emin olunmayan sorularda boş bırakma kararını önceden konuşun.

Aile evde hazırlığa nasıl destek olur?

Aile en çok; planı adayla birlikte kurarak, öğreticiyle iletişimi sürdürerek ve öğrenilenleri günlük hayatta kullanma fırsatı yaratarak destek olur. Hazırlığın sahibi adayın kendisidir; hangi gün neyin çalışılacağı ya da hangi hedefin konacağı gibi kararlara onun da katılması, çalışmayı sahiplenmesini kolaylaştırır.

MEB’in zihinsel yetersizlik programı, öğrenilen becerilerin gerçek ortamlara genellenmesi için aileyle iş birliği yapılmasını önerir. Evde bunun karşılığı basittir:

• Alışverişte para üstünü adaya hesaplatın.
• Otobüs saatini ya da bir faturadaki tutarı birlikte okuyun.
• Akşam haberlerinden bir başlığı birlikte yorumlayın; Genel Kültür’deki güncel konular sorularına hazırlık olur.
• Haftada bir, öğreticiyle neyin iyi gittiğini ve nerede takılındığını kısaca konuşun.

Birebir özel ders mi, kurs mu, online çalışma mı?

Hangisinin uygun olduğu; adayın ne kadar süre odaklanabildiğine, okumada ne kadar desteğe ihtiyaç duyduğuna, kalabalıktan ve yolculuktan nasıl etkilendiğine ve evdeki destek imkânlarına bağlıdır. Tek bir seçenek her aday için doğru değildir; bazı aileler seçenekleri birlikte de kullanır.

Seçenek	Kimler için uygun olabilir?	Dikkat edilecek noktalar
Birebir özel ders	Kendi hızında ilerlemesi gereken, okumada ya da dikkatte desteğe ihtiyaç duyan, kalabalıkta zorlanan adaylar	Hedeflerin yazılı olması, aileyle düzenli iletişim, öğreticinin adayın kitapçık türünü bilmesi
Sınıf ortamında kurs	Grup temposuna uyabilen, akranlarıyla çalışmaktan güç alan adaylar	Anlatım hızı ve sınıf mevcudu, Zihinsel Engelli Testi gibi farklı kitapçıklar için ayrı çalışma yapılıp yapılmadığı
Online ders ya da koçluk	Ekran başında odaklanabilen, ulaşımda zorlanan, kendi kendine çalışma alışkanlığı olan adaylar	Somut materyal kullanma imkânının sınırlı olması, evde teknik destek ihtiyacı, derslerin canlı mı kayıtlı mı olduğu

Karar vermeden önce bir tanışma ya da deneme dersinin ardından adaya nasıl hissettiğini sormak, en güvenilir bilgilerden biridir. Kurum ortamı ile evde birebir çalışmanın farklarını genel olarak merak ediyorsanız rehabilitasyon merkezi ile evde özel dersi karşılaştıran yazıya göz atabilirsiniz.

EKPSS’de kaç puan gerekir?

EKPSS’de herkes için geçerli sabit bir geçme puanı yoktur; gereken puan, tercih edilen kadroya, o kadronun kontenjanına ve aynı kadroyu seçen diğer adayların puanlarına göre her yerleştirmede değişir. 2026 kılavuzuna göre her testte dört yanlış bir doğruyu götürür ve bulunan net, o testi cevaplayan adayların sonuçlarına göre ortalaması 50, standart sapması 10 olan bir standart puana çevrilir. İki testin yarı yarıya ağırlıklandırıldığı bu puan da en düşüğü 40, en yükseği 100 olan bir ölçeğe taşınır; yani puan, adayın o sınava girenler arasındaki konumunu gösterir.

Bu nedenle internette dolaşan “taban puan” listeleri yerine ÖSYM’nin kendi verilerine bakmak gerekir. ÖSYM, yerleştirmelerden sonra EKPSS sayfasındaki “Sayısal Bilgiler” bölümünde ortaöğretim, ön lisans ve lisans için ayrı birer “En Küçük ve En Büyük Puanlar” tablosu yayımlıyor. Tabloyu okurken şu sütunlara dikkat edin:

• Program kodu, program adı ve kadro unvanı: Kurumu, ili ve kadroyu gösterir; kod tercih kılavuzundaki kodla eşleşir.
• Kontenjan, yerleşen aday ve boş kalan kontenjan: Kontenjanın bir kısmı boş kaldıysa en küçük puan bir alt sınır değil, yalnızca oraya yerleşen adayların en düşük puanıdır.
• En küçük ve en büyük puan: O yerleştirmede kadroya yerleşenlerin puan aralığıdır; sonraki yerleştirmede kadrolar, kontenjanlar ve adaylar değiştiği için aynı kalmaz.

Tercih kılavuzuna göre ortaöğretim kadrolarında EKPSSP1, ön lisans kadrolarında EKPSSP2, lisans kadrolarında EKPSSP3 puanı kullanılır; bu yüzden adayın kendi düzeyine ait tabloya bakmak gerekir. Bu tabloyu kesin bir hedef puan olarak değil, adayın tercih edebileceği kadro türlerinde puanların nasıl dağıldığını görmek için kullanmak daha gerçekçidir. Hazırlık sürecinde asıl hedef, adayın kendi doğru sayısını bölüm bölüm artırmasıdır.

Büşra Nur Gökçe, İstanbul Avrupa Yakası’nda EKPSS’ye hazırlanan adaylarla adayın kendi evinde birebir çalışıyor; plan adayın kitapçık türüne, öğrenim düzeyine ve öğrenme hızına göre hazırlanıyor. Derslerin nasıl ilerlediğini evde EKPSS özel dersi sayfasında, ilk görüşmeye nasıl hazırlanabileceğinizi de evde özel eğitimde ilk görüşme rehberinde bulabilirsiniz.