Evde Özel Eğitim İçin İlk Görüşmeye Nasıl Hazırlanılır?

Evde birebir eğitim için ilk adımı attıysanız, sırada bir tanışma görüşmesi var. Bu görüşme kısa sürer, ama derslerin nasıl kurulacağını büyük ölçüde belirler. Biraz hazırlık, bu 30–45 dakikanın hem sizin hem de eğitimcinin işine yarayacak biçimde geçmesini sağlar.

Bu rehberde görüşmeden önce neleri hazırlayabileceğinizi, çocuğunuz hakkında hangi bilgilerin işe yaradığını, hangi soruları sorabileceğinizi ve görüşmeden sonra neler olacağını bulacaksınız. Yazının sonunda, hangi eğitimciyle görüşürseniz görüşün işinize yarayacak genel ölçütler de var.

Evde özel eğitimde ilk görüşme nedir, nasıl geçer?

Evde özel eğitimde ilk görüşme, derslere başlamadan önce ailenin ve eğitimcinin tanıştığı, çalışmanın çerçevesini birlikte belirlediği ön görüşmedir. Bu görüşmede çocuğunuzun ihtiyaçları, ailenizin hedefleri, haftalık ders sayısı ve ders günleri konuşulur.

Görüşme bir sınav ya da değerlendirme oturumu değildir. Amaç, birbirinizi tanımak ve çocuğunuz için gerçekçi bir başlangıç noktası bulmaktır.

Konu	Bilgi
Süre	30–45 dakika
Yer	WhatsApp üzerinden görüntülü; gün ve saat birlikte belirlenir
Ücret	Ücretsiz
Konuşulanlar	Çocuğun ihtiyaçları, ailenin hedefleri, haftalık ders sayısı ve ders günleri
Ders düzeni	Haftada 1–3 ders, her ders 60 dakika
Rapor	Şart değil; gözlemler, okul ya da kurum notları ve önceki destek bilgileri işe yarar
Sonrası	Dersler öğrencinin kendi evinde yapılır; ders sırasında evde bir yetişkin bulunmalıdır

Haftalık ders sayısına göre değişen ücretleri evde özel eğitim ücretleri sayfasında görebilirsiniz. Görüşmeden sonra derslere başlayıp başlamamaya aile karar verir.

İlk görüşmeye giderken neleri hazırlamalısınız?

İlk görüşmeye giderken çocuğunuzun güçlü yönlerini, zorlandığı durumları ve öncelikli hedeflerinizi birkaç maddeyle yazmanız yeterli bir hazırlıktır. Uzun bir dosya hazırlamanız gerekmez. Kısa ve somut notlar, görüşme sırasında aklınıza gelmeyen ayrıntıları kaçırmamanızı sağlar.

Telefonunuzdaki bir not sayfası da işinizi görür. Aşağıdaki listeyi kendi durumunuza göre kısaltabilirsiniz:

• Çocuğunuzun sevdiği etkinlikler, oyuncaklar ve ilgi alanları
• İyi yaptığı ve kendini başarılı hissettiği şeyler
• Zorlandığı durumlar, mümkünse bir iki somut örnekle (ne zaman, nerede, ne oldu)
• Önümüzdeki aylar için sizin en önemli iki üç hedefiniz
• Varsa okul ya da kurum öğretmeninin gözlemleri, karne yorumları ya da toplantı notları
• Daha önce aldığı eğitim desteği: hangi alanda, ne kadar süre, nelerin işe yaradığı
• Okul, kurum ve diğer etkinliklerin saatleriyle haftalık programınız
• Görüşmede sormak istediğiniz soruların listesi

Haftalık programınızı yanınızda bulundurmak, ders günlerini aynı görüşmede netleştirmeyi kolaylaştırır. Görüşmeden önce iletmek istediğiniz bir bilgi olursa bunu WhatsApp’tan da yazabilirsiniz.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), gelişimle ilgili bir kaygıyı doktorla konuşmadan önce velilerin gözlemlerini not almasını ve yaşa uygun bir gelişim kontrol listesi doldurmasını öneriyor. Aynı alışkanlık bir eğitimciyle yapılan ilk görüşmede de işe yarar. Not tutmanın pratik bir yolunu evde otizm testi ve yaşa göre gözlem listesi yazısında bulabilirsiniz; yöntem yalnız otizm şüphesinde değil, her gelişim konusunda kullanılabilir.

Çocuğunuz şu anda bir kurumdan destek alıyorsa, oradaki çalışma saatlerini ve hedefleri de not edin. Kurumda ve evde verilen desteğin nasıl birlikte yürüyebileceğini rehabilitasyon merkezi ile evde özel dersi karşılaştıran yazıda okuyabilirsiniz.

EKPSS’ye hazırlanan bir genç ya da yetişkinseniz aynı hazırlık sizin için de geçerlidir. Hedeflerinizi, zorlandığınız konuları ve çalışmaya ayırabileceğiniz günleri not almanız yeterlidir; derslerin içeriği EKPSS özel ders sayfasında anlatılıyor.

Çocuğunuz hakkında hangi bilgileri paylaşmak işe yarar?

En çok işe yarayan bilgiler, çocuğunuzun günlük hayatta nasıl iletişim kurduğunu, neyi sevdiğini, nerede zorlandığını ve neyin onu sakinleştirdiğini anlatan bilgilerdir. Tanının adından çok bu ayrıntılar, ilk derslerin nasıl kurulacağına yön verir.

ABD’de erken çocukluk özel eğitimi için 2014’te yayımlanan önerilen uygulamalar da bu yaklaşımı destekler. Bu öneriler, eğitimcilerin bilgiyi gözlem ve görüşme gibi farklı yollarla, aileden ve çocuğun hayatındaki diğer önemli kişilerden toplamasını ister. Çocuğun evdeki günlük rutinlerde neler yapabildiğinin öğrenilmesi de aynı listede yer alır.

Paylaşabileceğiniz konu	Örnek	Ne işe yarar?
İletişim	Sözcüklerle mi, işaretle mi, resimlerle mi anlaştığı; evde hangi dillerin konuşulduğu	Eğitimci ilk derslerden itibaren çocuğunuzun anlayacağı biçimde iletişim kurabilir
İlgi alanları	Sevdiği oyuncaklar, oyunlar, çizgi film karakterleri	Etkinlikler çocuğun ilgisini çeken şeyler üzerinden kurulur
Günlük rutin	Uyku, yemek ve okul saatleri; günün hangi saatinde daha dinç olduğu	Ders saatinin çocuğun daha verimli olduğu zamana denk gelmesine yardım eder
Zorlandığı durumlar	Geçişler, beklemek, yüksek ses, belirli dersler	Zorlayıcı anlar önceden öngörülür, adımlar küçültülür
Sakinleştiren şeyler	Sevdiği bir eşya, kısa bir mola, belli bir şarkı	Huzursuzlandığında ne yapılacağı baştan bilinir
Okul ve önceki destekler	Öğretmen gözlemleri, okuldaki hedefler, daha önce işe yarayan yöntemler	Yeni çalışmalar mevcut programla uyumlu planlanır
Güvenlik bilgileri	Alerji ya da derste bilinmesi gereken bir sağlık durumu	Dersin güvenli geçmesini sağlar

Çocuğunuz için okulda bir bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) hazırlandıysa, bu programdaki hedefleri de paylaşmanız faydalı olur. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre okuldaki BEP geliştirme biriminde öğrencinin velisi de yer alır. Bu yüzden söz konusu hedefler çoğu zaman sizin de bildiğiniz hedeflerdir.

Tanı, rapor ve sağlık durumuyla ilgili bilgiler, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na göre özel nitelikli kişisel veridir. Bu bilgilerden hangilerini, ne kadar ayrıntıyla paylaşacağınıza siz karar verirsiniz; bir belgeyi göstermekle kopyasını vermek arasında da seçim yapabilirsiniz. Cevaplamaya hazır hissetmediğiniz bir konuyu daha sonra konuşmak üzere erteleyebilirsiniz.

Rapor ya da tanı olmadan ilk görüşme yapılabilir mi?

Evet, ilk görüşme için rapor ya da tanı şart değildir. Gözlemleriniz, okuldan ya da kurumdan gelen notlar ve daha önce alınan destekle ilgili bilgiler başlangıç için yeterlidir.

RAM’ın (Rehberlik ve Araştırma Merkezi) yaptığı eğitsel değerlendirme, devletin karşıladığı destek eğitim gibi özel eğitim hizmetlerinden yararlanmak için gerekir; tanıyı ise hekim koyar. Raporunuz varsa içindeki bilgiler hedeflerin belirlenmesine yardımcı olabilir. Rapor sürecinin nasıl işlediğini RAM raporunun nasıl alındığını anlatan rehberde adım adım bulabilirsiniz.

Henüz bir değerlendirme yapılmadıysa ve gelişimle ilgili bir kaygınız varsa bunu görüşmede açıkça söyleyin. Evde birebir dersler tanı koymaz ve hekim değerlendirmesinin yerine geçmez. Kaygınız okuma ve yazmayla ilgiliyse, disleksi testinin nerede ve kim tarafından yapıldığını anlatan yazı size yol gösterebilir.

İlk görüşmede eğitimciye hangi sorular sorulabilir?

İlk görüşmede eğitimcinin çocuğunuzla nasıl çalışacağını, ilerlemenin nasıl izleneceğini ve sizden ne beklendiğini anlamanıza yardım eden sorular sormak en verimli yoldur. Soruları önceden yazmak, görüşmenin sonunda “Bunu da sormalıydım” demenizi önler.

Sorabileceğiniz bazı sorular:

1. Çocuğumun ihtiyacına göre ilk hedefler neler olabilir?
2. İlk derslerde neler yapılacak, çalışmaya nasıl başlanacak?
3. Bireysel eğitim planı ne zaman hazırlanacak ve bize nasıl anlatılacak?
4. İlerlemeyi nasıl takip edeceğiz, derslerden sonra bize nasıl bilgi verilecek?
5. Hafta içinde evde neleri sürdürmemiz faydalı olur?
6. Okuldaki öğretmenle ya da devam ettiği kurumla bilgi alışverişi yapılacak mı?
7. Ders sırasında evde kimin bulunması gerekiyor, nasıl bir çalışma ortamı hazırlamalıyız?
8. Hangi eğitimi aldınız, hangi belgelere sahipsiniz ve hangi alanlarda çalışıyorsunuz?
9. Başka bir uzmanın görüşüne ihtiyaç olduğunu düşünürseniz bunu bize nasıl iletirsiniz?

Son soru özellikle değerlidir. Kendi alanının sınırlarını bilen bir eğitimci, tanı ya da tıbbi değerlendirme gerektiren konularda aileyi hekime veya ilgili uzmana yönlendirmekten çekinmez.

Görüşmenin sonunda neler netleşmiş olur?

Görüşmenin sonunda genellikle haftalık ders sayısı ve ders günleri netleşir. Dersler haftada 1 ile 3 arasında planlanır ve her ders 60 dakika sürer; kaç ders yapılacağı çocuğunuzun ihtiyacına ve ailenizin programına göre birlikte belirlenir.

Bunun yanında ilk dönemin öncelikleri hakkında genel bir fikir oluşur. Ayrıntılı hedefler ise ilk derslerdeki gözlemden sonra belirlenir. Bu yüzden görüşmeden ayrılırken elinizde ayrıntılı bir plan olmaması doğaldır.

Ön görüşme ücretsizdir ve sizi derslere bağlamaz. Görüşmeden sonra düşünmek için zamana ihtiyaç duyarsanız bunu açıkça söyleyebilirsiniz; derslere başlama kararı ailenindir.

İlk görüşmeden sonra dersler nasıl başlar?

İlk görüşmeden sonra dersler öğrencinin kendi evinde, belirlenen gün ve saatte başlar; ilk dersler tanışma ve gözlemle geçer. Bu derslerde çocuğunuzun ilgi alanları, güçlü yönleri ve zorlandığı beceriler oyun ve kısa etkinliklerle gözlenir.

Bu gözlem bir tanı süreci değildir; amaç doğru başlangıç noktasını bulmaktır. Gözlemlerin ve sizin önceliklerinizin ardından bireysel eğitim planı hazırlanır, hedefler de küçük ve gözlenebilir adımlara bölünür.

Evde birkaç küçük hazırlık ilk dersleri kolaylaştırır:

• Televizyonun ve tabletin kapalı olduğu, iyi aydınlatılmış sakin bir köşe
• Çocuğun boyuna uygun bir masa ve sandalye; küçük yaşlarda yer minderi de olabilir
• Ders sırasında evde bir yetişkinin bulunması
• Çalışma alanından fazla oyuncak ve eşyanın kaldırılması

Her dersin sonunda o gün ne çalışıldığı ve hafta içinde evde nasıl devam edilebileceği kısaca paylaşılır. Beş adımlık işleyişin tamamını evde özel eğitimin nasıl yapıldığını anlatan süreç sayfasında bulabilirsiniz.

Bir eğitimciyle ilk görüşmede nelere dikkat etmelisiniz?

Hangi eğitimciyle görüşürseniz görüşün, sizi dinleyen, anlaşılır bilgi veren, hedefleri sizinle birlikte belirleyen ve sonuç vaat etmeyen bir yaklaşım aramanız yerinde olur. İlk görüşme, eğitimcinin çocuğunuzu ve ailenizi nasıl gördüğünü anlamak için iyi bir fırsattır.

Erken çocukluk özel eğitimi için hazırlanan önerilen uygulamalar da benzer ölçütleri öne çıkarır. Bu öneriler, eğitimcinin ailenin kaygılarına ve önceliklerine duyarlı olmasını, aileye güncel ve tarafsız bilgiyi anlayabileceği biçimde vermesini ve hedefleri aileyle birlikte oluşturmasını ister.

Görüşme sırasında şu işaretlere dikkat edebilirsiniz:

Güven veren işaretler	Temkinli olmanızı gerektiren durumlar
Çocuğunuzun güçlü yönlerini de soruyor	Yalnız eksikler üzerinde duruluyor
Sizin hedeflerinizi ve önceliklerinizi dinliyor	Program, ailenin önceliklerine bakılmadan hazır geliyor
Eğitimini ve belgelerini açıkça anlatıyor	Unvan ya da belge sorulduğunda net cevap verilmiyor
Tanının hekime ait olduğunu söylüyor	Görüşmede tanı konuyor ya da tedavi vaat ediliyor
İlerlemenin nasıl izleneceğini anlatıyor	Kesin süre ya da kesin sonuç garantisi veriliyor
Karar için size zaman tanıyor	Hemen karar vermeniz için baskı yapılıyor

Özel eğitim alanında farklı meslek grupları çalışır ve görüştüğünüz kişiye hangi eğitimi aldığını sormak son derece doğaldır. Çocuk gelişimcinin hangi konularda çalıştığını ve diğer unvanlardan farkını çocuk gelişimcinin ne iş yaptığını anlatan yazıda okuyabilirsiniz.

Büşra Nur Gökçe, İstanbul Avrupa Yakası’nda otizm, disleksi, özel öğrenme güçlüğü, Down sendromu ve EKPSS alanlarında evde birebir özel ders veren, 0–6 yaş çocuklara evde Denver II gelişim taraması yapan bir çocuk gelişimcidir. Ön görüşmede bu yazıdaki soruların hepsini sorabilirsiniz. Eğitim geçmişini Hakkımda sayfasında, çalışılan alanları ise hizmetler sayfasında önceden inceleyebilirsiniz.