MEB Evde Eğitim ile Evde Özel Ders Arasındaki Fark

MEB evde eğitim nedir, evde özel dersten farkı ne?

MEB evde eğitim, sağlık durumu nedeniyle okula gidemeyen ve özel eğitim ihtiyacı olan bir öğrencinin okul eğitimini evde sürdürmesini sağlayan resmî bir hizmettir. Evde özel ders ise ailenin kendi isteğiyle planladığı ve ücretini ödediği birebir çalışmadır. İsimleri benzediği için sık karıştırılırlar, ama dayanakları, başvuru yolları ve amaçları farklıdır.

Evde eğitimin kuralları Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nin 14. maddesinde yer alır. Millî Eğitim Bakanlığı, uygulamada birlik sağlamak için Mayıs 2025’te ayrıca bir Evde Eğitim Hizmetleri Kılavuzu yayımladı. Bakanlığın Kasım 2024’te paylaştığı bilgiye göre Türkiye genelinde 10.603 öğrenci evde eğitim hizmetinden yararlanıyordu.

İki hizmetin özü şöyle özetlenebilir:

• MEB evde eğitimi, okulun evdeki uzantısıdır: Öğrenci okuluna kayıtlı kalır, dersleri Bakanlığın görevlendirdiği öğretmenler verir, notlar e-Okul’a işlenir.
• Evde özel ders, okulun yerine geçmez: Çocuğun okul ya da kurum programına ek olarak, belirli becerilerde birebir çalışmak için tercih edilir.

MEB evde eğitim şartları nelerdir, kimler yararlanabilir?

Evde eğitimden, zorunlu öğrenim çağındaki özel eğitim ihtiyacı olan ve sağlık sorunu nedeniyle en az on iki hafta okula gidemeyeceği ya da gitmesinin sağlığı açısından risk oluşturacağı belgelenen öğrenciler yararlanabilir. Bu durumun Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu’nda yazması gerekir.

Şartlar tek tek şöyledir:

1. Özel eğitim ihtiyacı: Başvurudan sonra RAM’daki özel eğitim değerlendirme kurulu, öğrencinin eğitsel değerlendirmesini yaparak özel eğitim ihtiyacını ve uygun eğitim ortamını belirler.
2. Zorunlu öğrenim çağı: Yönetmelik, özel eğitim ihtiyacı olan bireyler için zorunlu öğrenimi okul öncesinden başlayıp ortaöğretimin sonuna kadar uzanan süreç olarak tanımlar.
3. Sağlık kurulu raporu: En az 12 hafta okula gidilemeyeceği ya da gitmenin sağlık açısından risk oluşturacağı, Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu’nda belirtilmelidir.

Bu rapor, ÇÖZGER (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu) ile aynı belge değildir; yönetmelik, RAM başvurularında istenebilecek raporları sayarken ikisini ayrı ayrı listeler. Raporun hangi sağlık kuruluşundan ve nasıl alınacağını çocuğunuzu izleyen hekime danışabilirsiniz.

Mesleki ve teknik eğitim veren okullara kayıtlı öğrenciler için ayrı kurallar vardır. Kılavuz, bu öğrencilerin durumlarını belgelendirmeleri hâlinde veli talebi de dikkate alınarak bir defaya mahsus Anadolu lisesine ya da açık öğretim lisesine nakledilebileceğini belirtir. Hastanede yatarak tedavi gören öğrenciler içinse ayrı bir hizmet olan hastane sınıfları vardır; bu sınıflarda eğitim, velinin yazılı talebi ve tedaviden sorumlu hekimin yazılı görüşüyle başlar.

Evde eğitim başvurusu nasıl yapılır, hangi evraklar gerekir?

Başvuru, velinin yazılı talebiyle öğrencinin kayıtlı olduğu okul müdürlüğüne ya da RAM’a yapılır; okula yapılan talepler gecikmeden RAM’a iletilir. Okula kayıtlı öğrencinin eğitsel değerlendirmesini okulun bulunduğu bölgedeki RAM yapar. Süreç kılavuza göre şu sırayla ilerler:

1. Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu alınır.
2. Veli, okul müdürlüğüne ya da RAM’a yazılı başvuru yapar.
3. RAM, eğitsel değerlendirme için veliye en kısa sürede randevu verir.
4. Özel eğitim değerlendirme kurulu önce uygun özel eğitim hizmetini belirler, ardından evde eğitime karar vererek raporunu düzenler.
5. İl veya ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu evde eğitim kararını alır ve RAM’a, okula ve veliye yazılı olarak bildirir.
6. Kurul, dersleri değerlendirme kurulunun kararından itibaren en geç on iş günü içinde planlar.

Kılavuzda başvuru için sayılan belgeler şunlardır:

• Velinin ya da vasinin yazılı başvurusu (dilekçe)
• Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu
• Okula kayıtlı öğrenciler için Eğitsel Değerlendirme İstek Formu
• Koruyucu aile yanında kalan çocuklar için koruyucu aile belgesi
• Resmî bir kurumda bakım ve barınma hizmeti alan çocuklar için kurum müdürünün görevlendirme yazısı
• Çocuk özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinden destek eğitimi alıyorsa, rapor yenilemesi için destek eğitim programlarının ekindeki formlar

Başvurusu uygun bulunan öğrenci için bir veli sözleşmesi imzalanır. Bu sözleşmeyle veli, ev ortamını imkânlar ölçüsünde derse hazırlamayı, ders sırasında evde bulunmayı ya da yerine bir refakatçi bırakmayı kabul eder. Dersin ertelenmesi gerektiğinde öğretmene ve okul idaresine haber vermek de velinin taahhütleri arasındadır.

RAM sürecinin genel adımlarını RAM raporu nasıl alınır rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz.

MEB evde eğitimde dersleri kim verir, haftada kaç saat ders yapılır?

Dersleri, öğrencinin takip ettiği programa göre Bakanlığın görevlendirdiği özel eğitim, okul öncesi, sınıf ve diğer alan öğretmenleri verir. Kılavuza göre öncelik, öğrencinin kendi sınıf öğretmeni başta olmak üzere okulundaki ya da aynı yerleşim yerindeki istekli öğretmenlerdedir. İhtiyaç bu yolla karşılanamazsa yine o yerleşim yerindeki öğretmenler arasından görevlendirme yapılır.

Haftalık ders saati, öğrencinin kayıtlı olduğu okul türüne göre belirlenir:

Öğrencinin kayıtlı olduğu okul	Haftalık en az ders saati	Üst sınır
İlköğretim kademesi (ilkokul ve ortaokul)	10	Okulun haftalık ders saatini geçemez
Özel eğitim programı uygulanan ortaöğretim okulu	10	Okulun haftalık ders saatini geçemez
Diğer ortaöğretim okulları	16	Okulun haftalık ders saatini geçemez

Hangi derslerin okutulacağı programa göre değişir. İlköğretim programındaki öğrencide merkezi sınavlarda sorumlu olacağı dersler, özel eğitim programındaki öğrencide ise eğitim ihtiyaçları ve BEP geliştirme biriminin görüşü esas alınır. Ders saatleri öğretmen ve veliyle görüşülerek Bakanlığın çalışma takvimine uygun biçimde belirlenir; hafta sonu da ders yapılabilir.

Evde eğitim, Bakanlığın görevlendirdiği öğretmenlerle sunulan bir kamu hizmetidir ve kılavuzda aileden ders ücreti alınmasına dair bir düzenleme yer almaz. Evde eğitimi gerektiren şartlar ortadan kalkarsa öğrenci yeniden RAM’a yönlendirilir ve hizmet sona erdirilir.

Evde özel ders nedir, kimler için uygundur?

Evde özel ders, çocuğun kendi evinde, ailenin seçtiği bir eğitimciyle yapılan ve ücreti aile tarafından ödenen birebir çalışmadır. Resmî bir başvuru, sağlık kurulu raporu ya da RAM raporu gerektirmez.

Bu derslerin amacı okulun yerine geçmek değil, çocuğun ihtiyaç duyduğu becerilerde düzenli ve bireysel destek sağlamaktır. İçerik çocuğa göre belirlenir: iletişim ve sosyal beceriler, dikkat, okuma-yazma, matematik, günlük yaşam becerileri ya da okula hazırlık bunların başında gelir. Gün, saat ve haftalık ders sayısı aileyle birlikte planlanır.

Evde özel ders çoğu zaman şu durumlarda tercih edilir:

• Çocuk okula ya da bir kuruma devam ediyor, ama belirli bir alanda ek birebir çalışmaya ihtiyaç duyuyor.
• RAM raporu süreci devam ediyor ve aile bu dönemde çalışmaya başlamak istiyor.
• Çocuk yeni ortamlarda zorlanıyor ya da ailenin ulaşım imkânı kısıtlı.
• Aile, becerilerin evdeki günlük rutin içinde çalışılmasını istiyor.

Evde özel ders resmî bir okul hizmeti olmadığı için devam, not ya da sınıf geçme kaydı oluşturmaz. Bu yüzden sağlık nedeniyle uzun süre okula gidemeyecek bir öğrencinin okul eğitimini sürdürmesi için başvurulacak yol, özel ders değil, MEB’in evde eğitim hizmetidir.

Evde birebir dersin nasıl planlandığını evde özel eğitimin adım adım işleyişi sayfasında, ücretin nasıl hesaplandığını evde özel eğitim ücretleri sayfasında bulabilirsiniz.

MEB evde eğitim ile evde özel ders arasındaki farklar neler?

İki hizmet; dayanak, başvuru şartı, öğretmen, ücret ve okul kaydı açısından birbirinden ayrılır. Aşağıdaki tablo temel farkları yan yana gösterir.

Konu	MEB evde eğitim	Evde özel ders
Dayanak	Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği md. 14 ve Bakanlığın kılavuzu	Aile ile eğitimci arasındaki anlaşma
Kimler için	Zorunlu öğrenim çağında, özel eğitim ihtiyacı olan ve sağlık nedeniyle en az 12 hafta okula gidemeyecek ya da gitmesi sağlığı için risk oluşturacak öğrenciler	Desteğe ihtiyaç duyan her çocuk; rapor ya da tanı şartı yoktur
Gerekli belge	Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu, veli dilekçesi ve RAM değerlendirmesi	Resmî belge gerekmez; varsa raporlar paylaşılabilir
Kararı kim verir	İl veya ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu	Aile
Dersi kim verir	Bakanlığın görevlendirdiği öğretmenler	Ailenin seçtiği eğitimci
Haftalık süre	Okul türüne göre en az 10 ya da 16 ders saati	Aileyle birlikte belirlenir
İçerik	Öğrencinin kayıtlı olduğu programın dersleri ve BEP hedefleri	Çocuğun ihtiyaç duyduğu beceriler
Ücret	Kamu hizmetidir; kılavuzda aileden ücret alınmasına dair düzenleme yoktur	Ücreti aile öder
Okul kaydı	Notlar e-Okul’a işlenir, okula devam zorunluluğu aranmaz	Okul kaydına işlenmez
Geçerlilik	Karar, alındığı eğitim öğretim yılı için geçerlidir	Aile ile eğitimcinin anlaşmasına göre sürer

Tablo genel işleyişi anlatır. Evde eğitimdeki ayrıntılar öğrencinin okul türüne ve kurul kararına göre, evde özel dersteki çalışma biçimi ise eğitimciye göre değişebilir.

Evde eğitim alan çocuk ayrıca özel ders alabilir mi?

Evet, alabilir; yönetmelikteki evde eğitim maddesi ve Bakanlığın kılavuzu, ailenin ayrıca özel ders almasını kısıtlayan bir hüküm içermez. Ancak çocuk sağlık nedeniyle evde olduğu için toplam ders yükünü hekimin önerilerine ve çocuğun gücüne göre ayarlamak gerekir.

Benzer bir esneklik destek eğitiminde de vardır. Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği, evde eğitim alan öğrencilerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki destek eğitiminden örgün eğitim saatleri içinde de yararlanabileceğini belirtir. Merkez ile evde ders arasındaki farkları rehabilitasyon merkezi mi, evde özel ders mi karşılaştırmasında bulabilirsiniz.

İki desteği birlikte yürütecekseniz şu adımlar işinizi kolaylaştırır:

1. Evde eğitim öğretmeninin uyguladığı BEP hedeflerini özel ders veren eğitimciyle paylaşın.
2. Özel dersi resmî derslerin tekrarı olarak değil, farklı bir ihtiyaca odaklanacak şekilde planlayın; iletişim, günlük yaşam becerileri ya da dikkat çalışmaları gibi.
3. Aynı güne fazla ders yığmayın; çocuğun dinlenme ve tedavi saatlerini koruyun.
4. Hekimin önerdiği sınırlamaları ve dikkat edilmesi gereken durumları iki eğitimciye de bildirin.

Kılavuz, evde yürütülen eğitim uygulamaları hakkında okul idaresini bilgilendirmeyi ailenin sorumlulukları arasında sayar. Aldığınız ek desteği de okulla paylaşmanız, hedeflerin aynı yöne bakmasına yardımcı olur.

Evde eğitim, evde destek eğitimi ve evde özel ders aynı şey mi?

Hayır, üçü farklı hizmetlerdir: evde eğitim okul programına bağlı bir MEB hizmetidir, evde destek eğitimini özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi verir, evde özel dersi ise aile kendisi planlar. Velilerin en çok karıştırdığı ikisi evde eğitim ile evde destek eğitimidir.

• Evde eğitim: Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre Bakanlık öğretmenlerince verilir ve öğrencinin okul derslerini kapsar.
• Evde destek eğitimi: Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği’ne göre bedensel yetersizliği olan ve merkeze gelemeyeceği ya da gelmesinin sağlığı açısından risk oluşturacağı Durum Bildirir Sağlık Kurulu raporunda belirtilen bireylere, yazılı talep ve özel eğitim değerlendirme kurulu raporuyla merkezin eğitim personelince evde verilebilir.
• Evde özel ders: Rapor ya da kurul kararı gerektirmez; aile ile eğitimci arasında planlanır.

Hangi durumda hangi yola başvurmalısınız?

Çocuğunuz sağlık nedeniyle uzun süre okula gidemeyecekse önce MEB’in evde eğitim hizmetine başvurmanız gerekir; okula devam edebiliyor ve belirli becerilerde ek desteğe ihtiyaç duyuyorsa evde özel ders bir seçenektir. Aşağıdaki tablo kısa bir yol haritası sunar.

Durum	Başvurulabilecek yol
Sağlık kurulu raporu, çocuğun en az 12 hafta okula gidemeyeceğini belirtiyor	Okula ya da RAM’a evde eğitim başvurusu
Çocuk hastanede yatarak tedavi görüyor	Hastane sınıfı
Bedensel yetersizlik nedeniyle merkeze gidilemiyor	Merkez aracılığıyla evde destek eğitimi
Çocuk okula gidiyor, belirli bir alanda birebir destek gerekiyor	Evde özel ders
RAM raporu bekleniyor, bu sürede çalışmaya başlamak isteniyor	Evde özel ders ya da merkezde ücretli kayıt
Evde eğitim alınıyor, aile ek destek istiyor	Hekimle konuşarak evde özel ders ya da destek eğitimi

Zorunlu öğrenim okul öncesinden başladığı için evde eğitim, okul öncesi çağdaki özel eğitim ihtiyacı olan çocukları da kapsayabilir. Erken yaştaki diğer eğitim desteklerini Down sendromlu çocuklarda eğitimin ne zaman başladığını anlatan yazı ayrıntılı ele alır.

Büşra Nur Gökçe, İstanbul Avrupa Yakası’nda çocuğun kendi evinde birebir özel ders veren bir çocuk gelişimcidir. Bu dersler MEB’in evde eğitim hizmetinin yerine geçmez; gerektiğinde onun yanında, hedefleri uyumlu tutacak şekilde planlanır. Hangi alanlarda ders verildiğini evde özel eğitim hizmetleri sayfasında görebilir, ilk görüşmeye hazırlanmak için evde özel eğitim ilk görüşmesi yazısından yararlanabilirsiniz.